poniżej prezentujemy fragmenty pracy diagnostycznej agnieszki żebrowskiej, studentki pedagogiki w zakresie profilaktyki i animacji społeczno-kulturalnej. przygotowując się do napisania tej pracy autorka wielokrotnie spotykała się z nami, przeprowadzała rozmowy i testy, wynikiem jest poniższa praca o temacie "znaczenie uczestnictwa w grupie artystycznej bez dech na twórczość literacką jej członków ".
1.2 OPIS DIAGNOSTYCZNY Grupa artystyczna „Bez Dech” składa się z siedmiu osób (płci męskiej i żeńskiej). Wiek członków grupy waha się między 22 – 27 lat. Są to studenci Uniwersytetu Łódzkiego, kierunków: filozofia, psychologia, pedagogika, kulturoznawstwo. Każda z osób, wstępując do grupy posiadała swój nie opublikowany dorobek pisarski. Uczestnicy grupy nie posiadają specjalistycznej wiedzy na temat poezji. Sami o sobie mówią, że nie są specjalistami w tej dziedzinie. Dla nich liczy się forma, słowo, eksperyment – nie tylko treść. Członków grupy łączą silne więzi emocjonalne. Zachowują się w swoim towarzystwie swobodnie, czują się dobrze. Mają
ze sobą styczność przestrzenną na uczelniach oraz specjalnie ustalanych spotkaniach. „Bez Dech” współpracuje z Bałuckim Ośrodkiem Kultury „Rondo”, jednak nie ma oficjalnego programu. Członkowie spotykają się nieregularnie w różnych miejscach w Łodzi (są to: ich mieszkania, puby, kawiarnie, BOK „Rondo” i inne.) Zwykle są to luźne spotkania towarzyskie, podczas których poruszane są tematy różne; związane i nie związane z działalnością grupy. Sytuacja ta zmienia się diametralnie, kiedy zbliża się termin wieczorku poetyckiego – wtedy następuje intensyfikacja spotkań, mająca na celu zorganizowanie wszystkich istotnych elementów przedstawienia. Są to między innymi: dobranie odpowiedniego repertuaru (w przypadku indywidualnego wieczorka – autor sam wybiera wiersze, w przypadku wieczorka grupowego wszyscy angażują się w dobór odpowiednich tekstów), praca nad choreografią, muzyką i światłami, liczne próby, jeśli jest taka potrzeba poszukiwanie osób do współpracy, i inne. Wszyscy uczestnicy grupy biorą udział w wieczorkach. Czasem zdarza się, że ktoś jest chory lub przebywa poza Łodzią. W takich wypadkach osoba ta jest zwolniona z uczestnictwa w wieczorku a grupa szuka zastępstwa na ten jeden raz. „Bez Dech” może się pochwalić dość długą listą osób współpracujących. Są to z reguły znajomi i przyjaciele członków zespołu. Ich współpraca z grupą polega na udzielaniu pomocy, zwykle nieodpłatnej i nieregularnej. Wyjątek stanowi jedna osoba, pojawiająca się na każdym wieczorku, pełniąca funkcję dokumentującą, nie wpisaną w poczet członków grupy. Działalność grupy, to przede wszystkim organizacja wspomnianych wieczorków poetyckich indywidualnych i grupowych (niezależnie od tego, jakiego rodzaju jest to wieczorek, biorą w nim udział wszystkie osoby.) Są one organizowane na podstawie dorobku literackiego każdego z członków. Ażeby dobrze opisać wieczorki poetyckie grupy, posłużę się słowami J. Badury; są teatrem aktora deklamującego, nie tyle pokazującego ile przemawiającego do wyobraźni, teatrem wymagającym od słuchacza skupienia, teatrem wnętrza. Grupa prowadzi również stronę www, na której można znaleźć różne informacje o członkach zespołu i ich dokonaniachw zakresie twórczości. Można wysłać swoją próbkę twórczości i spróbować przyłączyć się do grona Bez Dech-owców. Witryna ta jest miejscem, gdzie każdy może nawiązać dialog z kulturą, może zapoznać się z najnowszą poezją studencką oraz aktywnie uczestniczyć w budowaniu kultury współczesnej. Hipotezy badawcze, które wysnułam po wnikliwych studiach literatury przedmiotu oraz uważnej obserwacji grupy są następujące: Z pewnym prawdopodobieństwem mogę przypuścić, że wstępując do grupy artystycznej „Bez Dech” jednostka zmienia swoje środowisko na bardziej przychylne jej twórczości. Paradoksalnie (zgodnie z teorią Heinzena) może to wpłynąć negatywnie na ilość wytwarzanych dzieł. Zgodnie z teorią motywacji samoistnej, z pewnym prawdopodobieństwem mogę przypuszczać, że od czasu wstąpienia jednostki do grupy artystycznej, zmniejszyła się ilość pisanych przez nią wierszy,
z powodu zmiany czynnika motywującego z wewnętrznego na zewnętrzny. Istnieje przypuszczenie, że twórczość członków grupy artystycznej „Bez Dech” może być ograniczana przez brak występowania jednego lub kilku warunków dobrego, sprzyjającego twórczości klimatu.
2.1 OCENA TYPOLOGICZNA Za typologią A. Kamińskiego dzielę grupy ze względu na stopień formalizacji i spoistości na formalną (charakteryzuje się ustalonym ładem organizacyjnym, programem i planem zajęć, prowadzoną dokumentacją oraz widoczną funkcją lidera) i
nieformalną grupę amatorską a ze względu na stopień aktywności członków na bierną i czynną. Za R. Cialdinim przyjmuję podział grup na rzeczywiste (właściwe) i nierzeczywiste (nie cechujące się wspólną tożsamością, strukturą, wspólnymi celami, widoczną współzależnością) „Bez Dech” można przyporządkować do formalnej grupy amatorskiej ponieważ posiada roczny program imprez, lider grupy, Maciek Olszak zbiera dokumentacje z każdego wieczorka, natomiast ład organizacyjny – pomimo nieregularnych spotkań – jest widoczny, a wyraża się tym, że każdy członkowie grupy pełnią określone funkcje; istnieje łącznik z BOK „Rondo”, reżyser, lider oraz manager.Jest to grupa aktywna. Świadczą o tym liczne spotkania i organizacje wieczorków (w roku 2004 mają być cztery). Grupa jest otwarta na przyjmowanie w poczet członków nowych osób (podczas przeprowadzanego przeze mnie badania grupa zastanawiała się nad przyjęciem dodatkowej osoby – dziewczyna dowiedziała się o Bez Dech –u z witryny internetowej). W zespole nie brakuje nowych inicjatyw – od stycznia pracują nad poszerzeniem swojej działalności o warsztaty filozoficzne. Jest to również grupa rzeczywista (właściwa). Członkowie czują silną więź, utożsamiają się z grupą a ich struktura przejawia się w nadrzędnej funkcji lidera. Wspólny cel to realizacja wieczorków oraz prowadzenie strony internetowej. Aby ten cel zrealizować spotykają się dość często „przetapiając” swoje wiersze na większe inscenizacje. Ich współzależność polega
również na tym, że dla zachowania dobrego imienia zespołu każdy musi dobrze wypaść na wieczorkach.
2.2 OCENA GENETYCZNA Fundamentalnym warunkiem założenia grupy zdaniem socjologów jest styczność przestrzenna. Kiedy ten warunek zostanie spełniony zachodzi szansa dostrzeżenia wspólnych zainteresowań i potrzeb, następuje zawiązanie się więzi emocjonalnych, w konsekwencji czego powstaje grupa. Niebagatelną rolę w zawiązywaniu grupy odgrywają również informacje, opinie koleżeńskie oraz tradycja w formie przyjętego sposobu bycia. „Bez Dech” powstał jesienią 2002 roku w Łodzi. Sześć osób (z siedmiu) studiuje filozofię, gdzie poznali się dosyć dobrze. Z początku spotykali się jako nieformalna grupa koleżeńska. Spotkania polegały na tym, że amatorzy czytali sobie swoje wiersze, popijając herbatę lub piwo. Niedługo jednak trwali w tej formie. Wkrótce zorganizowali pierwszy wieczorek poetycki (lidera grupy). Przy organizacji drugiego zdecydowali się założyć grupę i nawiązać oficjalną współpracę z BOK „Rondo.”Zdaniem uczestników zespół powstał po to, by propagować twórczość literacką młodych poetów oraz by zachęcać młodych ludzi do odkrywania w sobie talentu artystycznego. Chcieli stworzyć okazję do dzielenia się swoją twórczością, połączyć swoje siły i stworzyć cos wielkiego, na skalę sławy i pieniędzy (ten etap nie został jeszcze osiągnięty). W badaniu użyłam kryteriów motywacyjnych wstępowania do zespołów amatorskich skonstruowanych przez A. Kamińskiego. Potrzeba samorealizacji została wymieniona przez każdą osobę. Dla jednego członka grupy samorealizacja to jedyny powód uczestnictwa w grupie. Drugie miejsce pod względem liczebności wyborów zyskała chęć wspólnego tworzenia. Następne w hierarchii kryterium to chęć wyrażenia się w przeżywaniu wartości artystycznych (potrzeba ekspresji), względy towarzyskie oraz potrzeba przynależności do grupy. Trzy osoby zadeklarowały pragnienie zaspokojenia budzących się zainteresowań, a były to zagadnienia teatralne, sceniczne, twórcze, kreatywne oraz rozwoju talentu poetyckiego. Dwie osoby przyznały, że przy wstępowaniu do grupy ważna była możliwość prezentacji swych dokonań szerszej publiczności. Jedna osoba wybrała rubrykę „inne” wpisując kompensację poczucia nudy. Takie czynniki jak: potrzeba wiedzy, chęć przywództwa, potrzeba prestiżu oraz kompensacja poczucia samotności nie zostały wybrane przez nikogo.
2.4 OCENA FAZY Z początku grupę stanowiło trzech amatorów, stopniowo przyłączali się pozostali aż do obecnego stanu siedmiu osób. Z początku wszystkie spotkania były spontaniczne, jednak z czasem wypracowali swoistą metodę pracy. Wszystkie spotkania Bez Dechu można podzielić na następujące
fazy:
1. Spotkania mające na celu przygotowanie i organizację wieczorka
2. Próby sceniczne
3. Przeprowadzenie wieczorka
4. Spotkania mające na celu podsumowanie i ewaluację wieczorka
5. Luźne spotkania towarzyskie
Podczas luźnych spotkań towarzyskich podejmowane są tematy różne; związane i nie związane z działalnością grupy. Częstotliwość spotkań jest mała, daty i miejsca spotkań ustalane są spontanicznie. Etap ten trwa do momentu, kiedy wiadomo, że do wieczorka pozostał miesiąc czasu. Wtedy zaczynają się spotkania organizacyjne. W przypadku wieczorków indywidualnych, prowadzący proponuje wiersze, objaśnia zarys własnej wizji, po czym następuje „burza mózgów”. Podczas tych spotkań ustalane są również inne szczegóły, takie jak choreografia, muzyka, światło i inne aż do prób scenicznych na terenie BOK „Rondo”. Po tej fazie odbywa się wieczorek, zaś na spotkaniach następnych artyści rozmawiają o dobrych i złych stronach przedstawienia. Jest to również dobry czas na dzielenie się pomysłami dotyczącymi przyszłych wieczorków. Kiedy prowadziłam badania grupa była w fazie piątej a w styczniu 2004 roku przeszła w fazę pierwszą Ujmując grupę bardziej globalnie, można powiedzieć, że jest w fazie rozwoju. Bez Dech otwarty jest na nowych ludzi i nowe idee. Pracuje nad nowym projektem warsztatów filozoficznych, również prowadzi poszukiwania osób zajmujących się innymi dziedzinami kultury (niedawno zrealizowali projekt poetycko – malarski; zorganizowali w BOK „Rondo” galerię obrazów osoby współpracującej z grupą. Przy każdym dziele umieścili pasujący, ich zdaniem, wiersz członka Bez Dechu). Zespół jest na etapie poszukiwania – świadczą o tym choćby nie jasno pojmowane przez członków cele grupy.
2.5 OCENA PROGNOSTYCZNA W najbliższej przyszłości grupa zorganizuje wieczorek artystyczny w BOK „Rondo”. Uczestnicy dalej będą się spotykać, z pewnością sfinalizują projekt warsztatów filozoficznych. Będą przyjmować nowe osoby w poczet członków – również tych, którzy do tej pory funkcjonowali na zasadzie współpracy. Myślę, że nie zmienią się cele grupy ani forma spotkań. 3.1 OCENA GLOBALNA Bez Dech to młoda, otwarta grupa, złożona z zaprzyjaźnionych ze sobą, utalentowanych artystów – pisarzy. Nie mają oni jasno ustalonego kierunku, w którym zmierzają, jednak pragną się rozwijać. Znaczenie uczestnictwa w grupie na twórczość rozumianą jako postawa jest ogromne i nie sposób go przecenić; Artyści mogą zaprezentować swoje utwory szerszej publiczności. Mogą wyrażać i przeżywać swoją twórczość w ciekawej formie. Mogą poszerzać swoją wiedzę i umiejętności w sposób jaki im najbardziej odpowiada. Jednak znaczenie uczestnictwa w grupie dla twórczości literackiej członków jest raczej negatywne, co jest pewnym paradoksem, ponieważ zespół stwarza bardzo dobre warunki dla tego typu aktywności. Artyści jednak wykorzystują cały swój potencjał koncentrując się na wypromowaniu już istniejących utworów.
{c} 2002 agnieszka ŻEBROWSKA