***  W procesie powstawania stereotypów działa na ogół kilka złożonych mechanizmów: mechanizmy poznawcze, afektywne, społeczne i kulturowe. W przypadku mechanizmów poznawczych tworzenie stereotypów odbywa się na płaszczyźnie kategoryzacji, błędu korespondencji oraz pozornej korelacji. 
***  Z kategoryzacją mamy do czynienia, gdy jakiś zbiór spostrzegany jest jako jedna grupa, pewna całość posiadająca wspólne cechy. I tak na przykład jeżeli na ulicy widzimy młodego łysego mężczyznę ubranego 
w wiatrówkę, to zazwyczaj zaklasyfikujemy go do grupy skinheadów. Przestajemy zwracać uwagę na jego elementy indywidualne. Ogólne cechy grupy stają się cechami poszczególnych jej członków. Z jednej strony tracimy pewne informacje na temat każdej osoby należącej do grupy, z drugiej zyskujemy informacje ogólne.
Kategoryzacja ma wartość adaptacyjną, ponieważ umożliwia szybkie zebranie i posegregowanie informacji na podstawie różnic i podobieństw. Motywem przewodnim kategoryzacji może być także chęć podwyższenia samooceny poprzez przeprowadzenie granicy między grupą swoją a obcą np. studenci uczelni państwowych mają poczucie wyższości wobec studentów uczelni prywatnych.
***  Błąd korespondencji spowodowany jest przez spontaniczne przypisanie osobie jakiś cech charakteru, których ona raczej nie posiada. Na przykład aktorom jesteśmy w stanie przypisywać cechy postaci, które grają. Zdarzają się sytuacje, w których czujemy do jakiegoś aktora antypatię tylko dlatego, że w jakimś popularnym serialu gra „czarny charakter”. W przypadku pozornej korelacji mamy do czynienia z przekonaniem, że istnieje jakieś powiązanie między zmienną  A i zmienną B, mimo że informacje na ten temat nie są wystarczające np. istnieje przekonanie o związku między ekstrawagancją w ubiorze a pewnością siebie, między wiekiem a mądrością, wielkością oczu a dobrocią serca czy powagą oblicza a spolegliwością.
***  Na mechanizmy afektywne składa się warunkowanie klasyczne i zjawisko ekspozycji. Z warunkowaniem klasycznym mamy styczność, gdy jakaś osoba lub przedmiot zaczyna wzbudzać w nas określone stany emocjonalne, często nieuzasadnione w logiczny sposób. Powtarzalność doświadczenia może spowodować przeniesienie danej emocji na osobę lub grupę. Jeżeli np. w jakiejś rodzinie będzie się mówić niepochlebnie na temat imigrantów z krajów wschodnich, to dzieci z tej rodziny będą odczuwały niechęć do tej grupy imigrantów nie koniecznie się z nią stykając.
***  Zjawisko ekspozycji polega na prezentowaniu swojej grupy zawsze w dobrym świetle. Niestety dzieje się to często na zasadzie porównania z innymi. „gorszymi” grupami. Tutaj prym wiodą politycy. Mechanizmy społeczne tworzą stereotypy związane z tożsamością społeczną i statusem quo. Tożsamość społeczna związana jest 
z przynależnością do grupy. Przynależność ta ma wpływ na samoocenę każdej osoby z grupy, dlatego swojej grupie będą przypisywać cechy pozytywne, a obcej negatywne. Sukces obcej grupy będzie zawsze deprecjonowany, a porażka eksponowana.
***  Stereotypy powstają także przy interpretowaniu zastanej rzeczywistości. Na przykład zachorowania wśród homoseksualistów na AIDS są tłumaczone przez niektórych jako kara za ich preferencje seksualne, a ofiary gwałtu uważa się za osoby, które same sprowokowały tę nieszczęśliwą sytuację
***  Jeżeli chodzi o mechanizmy kulturowe, to mówimy o społecznym uczeniu się, konformizmie i rolach społecznych. W przypadku społecznego uczenia się ważnym nośnikiem informacji na temat stereotypów są rodzice, rówieśnicy, masmedia. Ważną rolę odgrywa również obserwacja i naśladownictwo.
Konformizm uwydatnia się w momentach konfliktu między grupami. Od członków grup wymaga się wtedy szczególnej lojalności opartej na bezdyskusyjnym wyznawaniu zasad tych grup. Sytuacje takie ułatwia propagowanie negatywnych stereotypów grupy przeciwnej. Ciekawe jest to, że głównie osoby wykazujące silniejszą skłonność do przestrzegania norm kulturowych mają również większą tendencję do podtrzymywania negatywnych stereotypów.
***  W przypadku ról społecznych często mamy do czynienia z omówionym wcześniej błędem korespondencji. Całej grupie przypisuje się cechy dyspozycyjne związane z pełnioną przez tą grupę rolą w społeczeństwie. Kobiety częściej zatrudniane są na stanowiskach nauczycielek, pielęgniarek, przedszkolanek. Wnioskuje się, że pełnią one takie role społeczne, ponieważ w naturalny sposób są mniej zadaniowe niż mężczyźni, a tym samym bardziej opiekuńcze i nastawione na kontakt z drugim człowiekiem.
 

{c} 2006 małgorzata OLSZAK
{p} & {c} 2006-2009 grupa BEZ DECH